Kontroler ruchu lotniczego – jak zostać, czy to dobry zawód?

Polska Agencja Żeglugi Powietrznej (PAŻP) informuje, że tylko około 600 osób wykonuje ten zawód w naszym kraju, w tym nad bezpieczeństwem pasażerów czuwa ponad 500 kontrolerów zatrudnionych przez Agencję. Będzie ich więcej, bo PAŻP cyklicznie prowadzi rekrutację na kurs kontrolerów ruchu lotniczego. „Zdobycie elitarnego zawodu, dającego przynależność do ściśle wyselekcjonowanej, doskonale przeszkolonej i niezwykle ambitnej grupy profesjonalistów, to obecnie cel wielu młodych osób. Jeśli dodamy do tego niekwestionowany prestiż, dobre wynagrodzenie, topowe zaplecze socjalne i ponadrynkowe benefity pracownicze, a jednocześnie brak dress codu, konieczności codziennego porannego wstawania do pracy i spędzania 8 godzin za biurkiem, to rysuje nam się obraz zawodu doskonałego” – tak PAŻP zachęca kandydatów do rekrutacji na stanowisko kontrolera ruchu lotniczego. Jak nim zostać i jakie wymagania należy spełnić?

Jak zostać kontrolerem ruchu lotniczego?

Każdego dnia na pokładach samolotów przelatujących nad terytorium Polski znajduje się blisko pół miliona pasażerów. Może się wydawać, że nad ich bezpieczeństwem czuwają przede wszystkim ci, którzy znajdują się z nimi na pokładzie w przestworzach. Tymczasem jest pewne naziemne stanowisko, które także odpowiada za bezpieczeństwo wszystkich osób przebywających na pokładach samolotów. To kontroler ruchu lotniczego – osoba wyszkolona i zatrudniona przez Polską Agencję Żeglugi Powietrznej (PAŻP).

Według aktualnych danych PAŻP nad bezpieczeństwem pasażerów czuwa ponad 500 kontrolerów ruchu lotniczego zatrudnionych przez Agencję, a w całym kraju zawód ten wykonuje około 600 osób. Są to najwyższej klasy specjaliści, którzy obsługując setki tysięcy lotów rocznie, dbają o to, by każdy start i każde lądowanie samolotu odbywało się bezpiecznie. Jest to zawód niezwykle prestiżowy. Zarazem ma jednak bardzo wysoki próg wejścia². Jak zostać kontrolerem ruchu lotniczego i jakie predyspozycje są niezbędne w tym zawodzie?

Wśród kluczowych wymagań stawianych kandydatom na kontrolerów ruchu lotniczego PAŻP wymienia przede wszystkim:

• wykształcenie minimum średnie (plus matura),

• ukończone 18 lat oraz korzystanie z pełni praw publicznych,

• dobry stan zdrowia,

• bardzo dobrą znajomość języka angielskiego w mowie i piśmie,

• biegłą znajomość języka polskiego w mowie i piśmie,

• poprawną wymowę i dobrą dykcję,

• umiejętność analizy sytuacji i podejmowania decyzji,

• spostrzegawczość i dobrą orientację w przestrzeni,

• skuteczność w radzeniu sobie ze stresem,

• determinację w dążeniu do wyznaczonego celu,

• umiejętność współpracy.

Jaką drogę musi przejść kandydat, który aspiruje do miana kontrolera odpowiadającego za bezpieczeństwo ruchu lotniczego? Pierwszym etapem jest wieloetapowa rekrutacja prowadzona przez PAŻP. Pomimo ogromnej liczby chętnych, wstępną selekcję przechodzą nieliczni. Sama selekcja jest dopiero początkiem długiej drogi, jaką musi przejść kandydat do uzyskania licencji. Nabór na kurs składa się z następujących elementów:

• wypełnienie formularza aplikacyjnego,

• testy predyspozycyjne FEAST w formie elektronicznej,

• Assessment Centre,

• rozmowa kwalifikacyjna,

• lotniczo-lekarskie badania klasy III.

Kontroler ruchu lotniczego – kurs i cena

Osoby, które chcą wykonywać zawód kontrolera ruchu lotniczego, muszą ukończyć szkolenie trwające maksymalnie od 20 do 22 miesięcy, organizowane przez Ośrodek Szkolenia Personelu ATS PAŻP. Wcześniej był to jednolity, dwuletni kurs – obecna struktura szkolenia obejmuje kurs wstępny, szkolenie symulatorowe oraz szkolenie w docelowej jednostce².

Kontroler lotów – etapy szkolenia:

Etap I – szkolenie wstępne w OSPA w Warszawie

• kurs teoretyczny BASIC trwający 12-13 tygodni,

• sesja egzaminacyjna teoretyczna trwająca 2 tygodnie,

• ocena podstawowych, praktycznych umiejętności na symulatorze.

Etap II – szkolenie w zakresie uprawnienia RATING

• szkolenie teoretyczne trwające 4-5 tygodni,

• egzamin teoretyczny dopuszczający do szkolenia praktycznego,

• szkolenie praktyczne symulatorowe trwające 4,5-5,5 miesiąca,

• egzamin państwowy umożliwiający uzyskanie licencji praktykanta-kontrolera ruchu lotniczego (S-ATCL).

Etap III – szkolenie w jednostce, czyli docelowym miejscu pracy

• szkolenie praktyczne na stanowisku operacyjnym (OJT – On-the-Job Training) trwające 9-11 miesięcy,

• ocena umiejętności na symulatorze i stanowisku operacyjnym,

• egzamin państwowy umożliwiający uzyskanie licencji kontrolera ruchu lotniczego (ATCL).

Przygotowania do uzyskania licencji kontrolera ruchu lotniczego są bardzo wymagające. Jak podaje PAŻP, każdy kandydat musi zdać egzaminy warunkujące przejście do kolejnego etapu. Szczegółowy harmonogram zajęć, miejsce odbywania poszczególnych etapów oraz zasady wynagradzania kursantów są określane w aktualnym ogłoszeniu rekrutacyjnym – należy dokładnie się z nimi zapoznać, gdyż mogą się różnić od poprzednich edycji. W poprzednich naborach PAŻP informowała też, że kursanci otrzymywali w trakcie nauki minimalne wynagrodzenie w ramach umowy o pracę³ – warto również na to zwrócić uwagę w bieżącej rekrutacji.

Pamiętaj!

Jak wylicza PAŻP, wyszkolenie jednego kontrolera to koszt dla Agencji rzędu 600 tys. zł do 1 mln zł. W poprzednich rekrutacjach kursanci otrzymywali minimalne wynagrodzenie w ramach umowy o pracę. Aktualne warunki należy sprawdzać w bieżącym ogłoszeniu PAŻP.

Kontroler ruchu lotniczego – jak wygląda praca?

Praca na lotnisku – a w szczególności praca jako stewardessa, pilot czy właśnie jako kontroler ruchu lotniczego – maluje się jako pełna wyzwań, ale i niezwykle atrakcyjna. Z pewnością jest to zawód wymagający i obciążający psychicznie. Co więcej, to właśnie praca kontrolera ruchu lotniczego uznawana jest za jedno z najbardziej stresujących i odpowiedzialnych zajęć. W końcu to właśnie od niego zależy w dużej mierze bezpieczny start i szczęśliwe lądowanie samolotu.

Jest to osoba odpowiedzialna za kierowanie ruchem samolotów, zarówno na ziemi, jak i w powietrzu. To właśnie do kontrolera ruchu lotniczego należy wydawanie zezwoleń na starty i lądowania. Pracownik dba przy tym o sprawny przepływ ruchu lotniczego. Sprawuje kontrolę statków powietrznych, monitoruje trajektorię ich lotów i koordynuje działania z innymi służbami lotniczymi. To w jego gestii leży również utrzymywanie odpowiedniej separacji między samolotami tak, by uniknąć kolizji. W tym celu korzysta z zaawansowanych systemów radarowych oraz komunikacyjnych, wydając jednocześnie zezwolenia załogom kokpitowym samolotów. To właśnie jego zgoda jest konieczna do tego, aby piloci mogli podejmować konkretne czynności podczas rejsu. Kontroler ruchu lotniczego jest więc człowiekiem, który musi doskonale radzić sobie w stresie i mieć umiejętność pracy w sytuacjach kryzysowych. Od tego, czy jest biegły w swoich działaniach, każdego dnia zależy życie i zdrowie wielu osób.

Pamiętaj!

Kontroler ruchu lotniczego, wykorzystując systemy radarowe i metody wizualne, ma na celu prowadzenie bezpiecznego i płynnego przepływu ruchu lotniczego. Każdemu kontrolerowi ruchu lotniczego jest jednak przydzielony określony sektor.

Czy kontrola ruchu lotniczego jest stresującą pracą?

Praca wymagająca nieustannej koncentracji. Konieczność podejmowania słusznych decyzji, niejednokrotnie pod presją czasu. Świadomość, że najmniejszy błąd i niedopatrzenie może nieść za sobą tragiczne skutki. Umiejętność stawiania czoła wielu wyzwaniom związanym między innymi z trudnymi warunkami atmosferycznymi, zmianami planów lotów czy awariami – to codzienność kontrolera ruchu lotniczego. Niezależnie od okoliczności muszą oni działać tak, by zapewnić bezpieczeństwo, płynność i niezawodność w przepływie samolotów zarówno na ziemi, jak i w przestworzach. Na co jeszcze musi przygotować się pracownik w tym zawodzie? W czym tkwi największa trudność i wyzwanie? Jak czytamy na stronie PAŻP:

„Kontroler musi wciąż przewidywać, jak zaplanować sytuację w przestrzeni powietrznej w danym momencie, by zapewnić sprawny i co najważniejsze – bezpieczny lot każdemu statkowi powietrznemu. Poza tym, co nie mniej ważne, powinien potrafić zareagować prawidłowo na każdą najmniej spodziewaną sytuację, jaka może mieć miejsce w jego przestrzeni powietrznej. A sytuacja ta potrafi zmieniać się błyskawicznie”.

Kontroler ruchu lotniczego – zarobki

Praca na stanowisku kontrolera ruchu lotniczego jest pracą niezwykle wymagającą, odpowiedzialną i wysoce stresogenną. Jednocześnie może to być praca marzeń. Czynnikiem, który mógłby wynagradzać trudy związane z tą profesją, jest wynagrodzenie. Zatem, jak wyglądają zarobki na tym stanowisku? Ile zarabia kontroler ruchu lotniczego w Warszawie?

Zarobki kontrolera ruchu lotniczego uzależnione mogą być między innymi od stażu pracy czy obszaru, na którym się pracuje. PAŻP informowała, że pełnoprawni kontrolerzy zarabiają od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych brutto miesięcznie, w zależności od stażu i zajmowanego stanowiska operacyjnego.

Aktualnych, oficjalnych danych o średnim wynagrodzeniu kontrolerów PAŻP za ostatnie lata nie publikuje Agencja w ogólnodostępnych materiałach promocyjnych. Najnowsze dostępne dane pochodzą z kontroli Najwyższej Izby Kontroli: w 2022 roku średnie wynagrodzenie kontrolera ruchu lotniczego w PAŻP wyniosło 38 059,47 zł, a w pierwszej połowie 2023 roku – 35 949,46 zł. Dane z 2020 roku o średniej pensji 32 576 zł brutto należy traktować wyłącznie historycznie.

Z kolei jak wynika jednak z danych Sedlak&Sedlak – Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń 2026, mediana zarobków kontrolerów ruchu lotniczego wynosi 14 800 zł, a na zarobki powyżej 21 140 zł brutto mogła liczyć grupa 25% najlepiej opłacanych pracowników.

Kontroler ruchu lotniczego – ryzyko zawodowe

Każdy najmniejszy błąd w pracy kontrolera ruchu lotniczego może mieć poważne konsekwencje. Może doprowadzić do katastrof lotniczych, narazić zdrowie i życie wielu osób. A jak wygląda ryzyko zawodowe z perspektywy pracownika PAŻP?

Długotrwały stres może prowadzić do wypalenia zawodowego, problemów natury psychicznej i fizycznej. W trosce o jak najlepszą kondycję psychiczną i fizyczną kontrolerzy regularnie uczestniczą w szkoleniach, które mają pomóc im radzić sobie ze stresem i sytuacjami kryzysowymi.

Kontrolerzy pracują w specjalnie zaprojektowanych centrach kontroli, które wyposażone są w zaawansowane systemy technologiczne.

Kontrolerzy swoje obowiązki służbowe wykonują na siedząco, monitorując ruch za pomocą radarów czy komunikacji z pilotami. Kluczowe znaczenie w ich codziennej pracy ma ergonomia stanowiska, na którym pracują. Jest ono zaprojektowane tak, by możliwie zminimalizować fizyczne obciążenia, jednocześnie umożliwiając jak najbardziej efektywną i bezpieczną pracę.

Wyzwaniem dla niektórych może być również system pracy – służba ruchu lotniczego funkcjonuje w systemie 24/7, przez cały rok, również w święta, co oznacza pracę zmianową.

Kontroler ruchu lotniczego – gdzie szukać ofert pracy?

Osoby, które chciałyby realizować się w zawodzie kontrolera ruchu lotniczego, mają do przebycia długą i wymagającą drogę. Przejście procesu rekrutacji, ukończenie kursu na KRL i zdobycie licencji kontrolera ruchu lotniczego otwiera jednak furtkę do realizacji marzeń. Oferty związane z pracą na lotnisku znajdziesz m.in. na Praca.pl. Wpisz w wyszukiwartkę nazwę stanowiska lub sprawdź cały obszar zawodowy Transport / Spedycja.

Oferty skierowane do przyszłych kontrolerów ruchu lotniczego znajdziesz na stronie Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej. W zakładce „Kariera” publikowane są wszystkie informacje na temat aktualnie prowadzonych rekrutacji.

Źródło: Praca.pl